Giovan Pietro Birago

Lexicon van Boekverluchters

 

Londen, British Library, Ms add 34294 Sforza getijdenboek

f. 211v: Maria Magdalena (detail)

 

 

Giovan Pietro Birago

 

(Gian Pietro Birago, Giampietrino Birago, Giovanni Pietro da Birago)

 

Italiaans boekverluchter, actief aan het einde van de 15e eeuw. Verluchtte een groot aantal handschriften voor de Sforza-familie, waaronder het voor Massimiliano Sforza, zoon van Ludovico il Moro, vervaardigde handschrift dat thans bewaard wordt in de Biblioteca Trivulziana te Milaan (2167).

 

Birago's beroemdste werk betreft het (deels) door hem verluchte Getijdenboek van Sforza. Hij begon rond 1490 met zijn werkzaamheden in opdracht van Bona Sforza, hertogin van Milaan. In een brief meldt Birago dat een aantal door hem voor dit handschrift vervaardigde miniaturen werd gestolen. Het betrof hier de miniaturen voor de kalender en voor de getijden van de maagd. Pas in de 19e eeuw werd een aantal van de gestolen miniaturen teruggevonden. In oktober 2004 werd een teruggevonden miniatuur met de maand oktober (zie afbeelding) door de British Library, de huidige bezitter van het gehele handschrift en van de overige 3 teruggevonden miniaturen, aangekocht uit de Bernard Breslauer Collection uit New York.

 

Een van de leerlingen van Birago was Francesco Binasco, die mogelijkerwijze uitvoering gaf aan een tweetal door Birago ontworpen miniaturen in een handschrift thans bewaard in Parijs, Bibliothèque Nationale, ms Ital. 372.

 

Van het door Antonio Zarotto in 1490 te Milaan gedrukte werk van Giovanni Simonetta, de Sforziada, is een drietal exemplaren bewaard gebleven (Londen, Parijs en Warschau), terwijl van een vierde exemplaar een aantal fragmenten bewaard wordt in Uffizi. Het exemplaar te Londen is de presentatie copie voor Ludovico Sforza.

 

Het exemplaar te Warschau bevat op folio 7 de volgende signatuur: P(re)SB(yte)R IO(annes) PETR(us) BIRAGUS FE(cit). Aangezien de frontispices van alle vier exemplaren van dezelfde hand zijn is duidelijk dat we hier te maken hebben met werk van Giovan Pietro Birago. Voorts kunnen de frontispices van de Sforziades in de Bibliothèque Nationale te Parijs, de British Library in Londen en de Uffizi in verband worden gebracht met belangrijke geboortes binnen de familie Sforza, terwijl het exemplaar in Warschau duidelijke verwijzingen bevat naar het huwelijk tussen Bianca en Galeazzo Sforza.

 

 

Londen, British Library, Ms add 34294 Sforza getijdenboek

f. 138v: Laatste Avondmaal (detail)

 

 

Catalogus

 

Brescia, Pinacoteca Cosio Martinengo

 

Ms 22 koorboek, 1471-1474 lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 376

 

Ms 23 koorboek, 1471-1474 lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 376

 

Ms 25 koorboek, 1471-1474 lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 376

 

Florence, Galleria degli Uffizi

 

Nrs. 843, 4423-4430 fragmenten uit: Giovanni Simonetta, Sforziada (La Historia delle cose facte dallo invictissimo duca Francesco Sforza), Milaan, 1490, gedrukt door Antonio Zarotto; Milaan, ca 1490, verlucht door Giovan Pietro Birago lit:Evans 1987

 

Londen, British Library

 

Ms add 21413 handschrift voor Ludovico Sforza, Milaan, ca 1490-1500 werkplaats Giovan Pietro Birago lit: Kren 1983, in nr. 14

 

Ms add 34294 Sforza getijdenboek, aanvankelijk verlucht door Birago in Milaan, ca 1490, voltooid in Gent, ca 1519-1520 door Gerard Horenbout lit: Warner 1894||Kren 1983, nr. 15||Evans 1992||Evans, Brinkmann & Herkommer 1995||Backhouse 1997, nr. 209||Walther 2001, p. 396-7||Los Angeles-London 2003, nr. 129

 

Ms add 45722 los blad met aanbidding door de wijzen, afkomstig uit het Sforza Getijdenboek, Milaan, ca 1490 lit: Los Angeles-London 2003, p. 431 nt 2

 

Ms add 62997 los blad met de maand mei, afkomstig uit het Sforza Getijdenboek, Milaan, ca 1490 lit: Evans 1986||Evans 1992, p. 29, 62, fig. 1||Evans, Brinkmann & Herkommer 1995, p. 29, 81, 156-59, 495, 538, and 604-6||Los Angeles-London 2003, p. 431 nt 2

 

Ms add 80800 los blad met de maand oktober, afkomstig uit het Sforza Getijdenboek, Milaan, ca 1490 lit: Voelkle & Wieck 1992, nr. 86||Los Angeles-London 2003, p. 431 nt 2||Les Enluminures 2011 (cat. 16), nr. 1 (“then”), abusievelijk aangeduid als 80900

 

Londen, British Library Board

 

G 7251 Giovanni Simonetta, Sforziada (La Historia delle cose facte dallo invictissimo duca Francesco Sforza), Milaan, 1490, gedrukt door Antonio Zarotto; Milaan, ca 1490, verlucht door Giovan Pietro Birago lit: Kren 1983, nr. 14||Evans 1987||Austin, Berkeley & New Haven 1988-1989, nr. 53|| London-New York 1994-1995, nr. 16

 

Milaan, Biblioteca Trivulziana

 

Cod 2167 Donatus, Gramatica, verluchting door Ambrogio de’Predis, navolger van Cristoforo de' Predis en Gian Pietro Birago, Milaan, ca 1496-1499 lit: Salmi 1955, p. 73||Alexander 1978, nrs. 29-32||Italian Libraries 1997, p. 240-1||Walther 2001, p. 404-5

 

Parijs, Bibliothèque de l’Arsenal

 

Ms 1096 Biografieën van Franse koningen lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 376

 

Parijs, Bibliothèque Nationale

 

Ms ital 372 Antonio de Minuti, Compendio deu gesti del magnifico et gloriosissimo signore Sforza, Milaan, 1491, f. 1 door Antonio da Monza?; de 2 pagina grote verluchtingen op fols. 4v-5 zijn ontworpen door Gian Pietro Birago en uitgevoerd door 1 van diens leerlingen, mogelijk Francesco Binasco (Meester B.F.) lit: Parijs 1984, nr. 139||Austin, Berkeley & New Haven 1988-1989, nr. 52||Blois & Parijs 1992, nr. 54||London-New York 1994-1995, nr. 15||Voor afbeelding zie onder: Francesco Binasco

 

Imprimés, Réserve, Vélins 724 Giovanni Simonetta, Sforziada (La Historia delle cose facte dallo invictissimo duca Francesco Sforza), Milaan, 1490 (gedrukt door Antonio Zarotto), Milaan, ca 1490 verlucht door Giovan Pietro Birago lit: Kren 1983, in nr. 14||Evans 1987

 

Vaticaanstad, Biblioteca Apostolica Vaticana

 

Ms ottob lat 501 Pontificaal van Janos Vitéz de Jongere, Milaan, ca 1489-1490 lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, nr. 79

 

Warschau, Biblioteka Narodowa

 

Inc.F.1378 Giovanni Simonetta, Sforziada (La Historia delle cose facte dallo invictissimo duca Francesco Sforza), Milaan, 1490, gedrukt door Antonio Zarotto, Milaan, ca 1490, verlucht door Giovan Pietro Birago lit: Kren 1983, in nr. 14||Evans 1987

 

Literatuur

 

Warner 1894

Salmi 1955, p. 73, 74, 79

Alexander 1978, nrs. 29-32

Kren 1983, nrs. 14-15, p. 107-112, 113-122

Parijs 1984, nr. 139

Evans 1986

Evans 1987

Austin, Berkeley & New Haven 1988-1989, nrs. 52, 53

Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, nr. 79, p. 376-9

Blois & Parijs 1992, nr. 54

Evans 1992

Voelkle & Wieck 1992, nr. 86

London-New York 1994-1995, nrs. 15, 16

Evans, Brinkmann & Herkommer 1995

Italian Libraries 1997, p. 240-241

Backhouse 1997, nr. 209

Walther 2001, p. 396-397, 404-405

Los Angeles-London 2003, nr. 129

Les Enluminures 2011 (cat. 16), nr. 1 (“then”)

 

Bradley 1887-1889

Thieme-Becker 1907-1950

D’Ancona & Aeschlimann 1949, p.32

 

 

f. 1r: Johann es op Patmos f. 4r: Sint Lukas f. 7r: Sint Mattheus

Londen, British Library, Ms add 34294 Sforza getijdenboek

f. 28r: Pinksteren, f. 138v: Laatste Avondmaal, f. 211v: Maria Magdalena

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved