Johannes

Lexicon van Boekverluchters

 

Johannes

 

 

Engels boekverluchter, die samen met Herman Scheerre en John Siferwas de internationale gotiek in Engeland wortel deed schieten en er gedurende de eerste dertig jaren van de 15e eeuw de boekverluchting hebben gedomineerd.

 

Johannes maakte zich bekend door het opschrift "Johannes me fecit" op de zoom van het gewaad van de grote Khan op een miniatuur (f. 220) in "Li Romans du boin roi Alexandre (en) Li Livres du Graunt Caam" (Oxford, Bodleian Library, ms Bodley 264). Hem en zijn werkplaats worden een stuk of vijf handschriften toegeschreven met als fraaisten de Alexander-tekst en het getijdenboek van koningin Elizabeth. Deze werken vertonen enige gelijkenis met die van John Siferwas, in het bijzonder wat betreft sommige gelaatstypen, de voorkeur voor portretkoppen en de neiging tot overbevolkte taferelen. Koloriet en randversiering zijn daarentegen duidelijk verschillend en Johannes onderscheidt zich vooral door de dramatische spanning in zijn miniaturen, teweeggebracht door levendige variatie in houding en gebaren en door krachtige kleurcontrasten.

 

Een losse miniatuur met de moord op Darius of Julius Caesar, geveild bij Sotheby’s op 19 juni 1990, lot 53, vertoont tot in detail grote gelijkenis met de hierboven behandelde gesigneerde miniatuur met de grote Khan.

 

Catalogus

 

Londen, British Library

 

Ms 42131 Bedford psalter en getijdenboek, Engeland (Londen), tussen 1414 en 1435 verluchting door werkplaats van Johannes: f. 12v, 21v, 24v, 26v, 28, 30, 33 en 37; Herman Scheerre: f. 7, 46, 151v en 183; derde anoniem verluchter: f. 73, 95 lit: Marks en Morgan 1981, nrs. 33, 34||Christianson 1990, p. 124

 

Ms add 50001 getijdenboek van koningin Elizabeth lit: Millar 1928, p. 36||Marks en Morgan 1981, nr. 36||Christianson 1990, p. 124||Orr 1995, p. 619-633||Scott 1996, nr. 55

 

Oxford, Bodleian Library

 

Ms Bodley 264 Li Romans du Boin Roi Alexandre/Li Livres du Graunt Caam; f. 1-208 is de Alexander Roman, in 1344 verlucht door Jehan de Grise en/of Pierart dou Thielt; ff. 209-215v is een later toegevoegd verhaal over Alexander de Grote, ff. 218-271v is een reisverslag van Marco Polo, verlucht in Engeland door Johannes, zie signatuur op fol. 220 op de zoom van het gewaad van de Graunt Caam: Johannes me fecit lit: Marks en Morgan 1981, nr. 35||De Hamel 1986||Christianson 1990, p. 124|| Cruse 2011||Voor verdere literatuur zie onder: Jehan de Grise en Pierart dou Thielt

 

Ms Bodley 902 verluchting door Johannes en Herman Scheerre lit: Christianson 1990, p. 124, 158

 

Ms Don d.85 uittreksels uit psalter en missaal (Whetenal psalter), Engeland, begin 15e eeuw lit: Christianson 1990, p. 124

 

Keulen, Renate König Collectie

 

Ms nr. 16 Getijdenboek van de hertogin van Clarence, Londen, na 1421 werkplaats van Johannes lit: De Hamel 1986, pl. 165||Sotheby’s catalogus 19 juni 1989, lot 3018||Sam Fogg 1989 (Catalogus 12), nr. 14|| Scott 1996, nr. 56||Keulen 2001 (1), nr. 16

 

Londen, Sotheby’s

 

Catalogus 19 juni 1990, lot 53 losse miniatuur met de moord op Darius of Julius Caesar, Londen, ca 1400 lit: Sotheby’s 19 juni 1990, lot 53

 

Literatuur

 

Millar 1928, p. 36

Marks en Morgan 1981, p. 26, nrs. 33, 34, 35, 36

De Hamel 1986, platen 141, 165

Sotheby’s catalogus 19 juni 1989, lot 3018

Sam Fogg 1989 (Catalogus 12), nr. 14

Christianson 1990, p. 124, 158

Orr 1995 (in: Smeyers & Cardon 1995, p. 619-633)

Scott 1996, nrs. 55, 56

Keulen 2001 (1), nr. 16

Cruse 2011

 

Bradley 1887-1889 -

Thieme-Becker 1907-1950

D’Ancona & Aeschlimann 1949, p. 120

 

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved