Matthew Paris

Lexicon van Boekverluchters

 

Londen, British Library

Ms Royal 14 C VII, f. 6r: Maagd en Kind, met knielend de artiest Matthew Paris (detail)

 

 

 

Matthew Paris

 

 

Engels monnik, historicus en boekverluchter. Geboren ca 1200. Overleden in 1259. Tijdgenoot van William de Brailes. Paris hield 42 jaar lang de kronieken bij van de abdij van St. Albans en heeft ook zijn eigen kronieken geschreven en verlucht.

 

Hij kiest zijn onderwerpen met een scherp gevoel voor sensatie en schilderachtigheid en illustreert ze in de rand met kleine, gewassen tekeningen, zo nu en dan afgewisseld met een tekening op groter formaat. Paris heeft ook heiligenlevens gekopieerd en verlucht. Zo is het Leven van St. Alban van zijn hand en een kroongetuige voor zijn stijl. Karakteristiek zijn de geronde omtrekken van de personages en hun levendige gelaatsuitdrukking. De Chronica Majora (waaronder begrepen de Historia Anglorum), thans verdeeld over het Corpus Christi College in Cambridge en de British Library in Londen, is het belangrijkste werk van Matthew Paris.

 

Op folio 6 tekent Paris de Maagd en het Kind met knielend aan hun voeten een afbeelding van zichzelf, voorzien van de tekst: “Frater Mathias Parisiensis”. Overigens is Rickert 1954, p. 119 van mening dat Paris bij de verluchting van dit handschrift werd geassisteerd door twee medewerkers. Een van hen zou verantwoordelijk zijn voor de tekening op folio f. 218v waar we Matthew Paris op zijn sterfbed zien, zijn elleboog rustend op een boek met de inscriptie: “Liber Chronicorum Mathei parisiensis”, vergezeld van de tekst: “hic obit matheus parisiensis”. De datering van het laatste item van de hand van Paris zelf in de Historia is 1259, welk jaartal dan ook wordt aangemerkt als zijn sterfjaar. In totaal 12 werken worden thans (2009) aan Paris toegeschreven.

 

De talenten van Paris als geschiedschrijver, chroniqueur en kunstenaar werden wijd en zijd erkend.

Navolgers van een volgende generatie treffen we aan in een Apocalypse in Malibu (ms Ludwig III 1) en een Leven van Sint Eduard de Belijder (Cambridge, University Library, ms. Ee 3.59), samen te vatten onder de noodnaam Meesters van de Estoire de Seint Aedward le Rei.

 

Cambridge, Corpus Christi College

Ms 26, f. viir: de Maagd en het Christuskind, gekruisigde Christus en Christus in Majesteit (detail)

 

Catalogus

 

Cambridge, Corpus Christi College

 

Ms 16 Chronica majora (vol. 2; vol 1=Corpus Christi College ms 26; vol. 3=British Library ms royal 14 c vii), Engeland, St Albans, 1250-1259 lit: James 1912 (2), I, p. 54-58||Morgan 1982-1988, nr. 88||Lewis 1987||Robinson 1988, nr. 125, pl. 106||Kauffmann 2003, p. 182||Cambridge 2005, nr. 114, p. 252-254

 

Ms 26 Chronica majora (vol. 1; vol 2=Corpus Christi College ms 16; vol. 3=British Library ms royal 14 c vii), Engeland, St Albans, 1250-1259 lit: James 1912 (2), I, p. 50-53||Morgan 1982-1988, nr. 88|| Lewis 1987||Cambridge 2005, p. 252||New York 2009, nr. 41

 

Dublin, Trinity College

 

Ms E II 40 Leven van St. Alban lit: Marks en Morgan 1981, p. 11-12, nrs. 6-7

 

Londen, British Library

 

Ms Royal 14 C VII Chronica majora (vol. 3; vol 1=Corpus Christi College ms 26; vol. 2= Corpus Christi College ms 16) en Historia Anglorum, Engeland, St Albans, 1250-1259 lit:Rickert 1954, p. 119||Lewis 1987||Backhouse 1997, nrs. 59, 60||Cambridge 2005, nr. 114, p. 252

 

Malibu, J. Paul Getty Museum

 

Ms Ludwig III 1 Apokalypse, St. Albans, ca 1250 (mogelijke betrokkenheid van Matthew Paris) lit: Von Euw & Plotzek 1979-1985, Band 1, nr. III 1

 

Oxford, Bodleian Library

 

Ms Ashmole 304 (25168) fortune-telling tracts, St Albans, ca 1240 lit: Brussel 1973, nr. 47

Londen, British Library, Ms. Royal 14 C VII, f. 2r (detail)

 

Literatuur

 

James 1912 (2), I, p. 50-53, 54-58

Millar 1926, p. 65 e.v.

Rickert 1954, p. 119-120

Vaughan 1958

Brussel 1973, nr. 47

Von Euw & Plotzek 1979-1985, Band 1, nr. III 1

Marks en Morgan 1981, p. 11-12, nrs. 6-7

Morgan 1982-1988, nr. 88

Thomson 1985, p. 2-4

Lewis 1987

Robinson 1988, nr. 125, pl. 106

Backhouse 1997, nrs. 59, 60

Kauffmann 2003, p. 182

Cambridge 2005, nr. 114, p. 252-254

New York 2009, nr. 41

 

Bradley 1887-1889, III, p. 42/45

Thieme-Becker 1907-1950, XXIV, p. 261

D’Ancona & Aeschlimann 1949, p. 147/148

Londen, British Library, Ms. Royal 14 C VII, f. 218v (detail)

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved