Niccolo da Bologna

Lexicon van Boekverluchters

 

 

Niccolo da Bologna

 

Italiaans boekverluchter, geboren ca 1320-1325 en overleden ca 1403-1404. Werkzaam in Bologna. Als een van de weinige verluchters signeerde hij vaak zijn volblad miniaturen. Zo wordt in de Pierpont Morgan Library te New York een manuscript bewaard (ms M 800) dat op f. 39v (Kruisiging) de volgende signatuur van de artiest bevat: NICOLAV(S) DE BONONIA F(ECIT), terwijl een los blad uit een antifonarium (Los Angeles, County Museum of Arts) de volgende inscriptie bevat: EGO NICHOLAU(S) D(A) BOLONIA FECIT.

 

Dat Niccolo een succesvol artiest was blijkt wel uit de omstandigheid dat hij twee huizen in Bologna bezat, met daarnaast nog negen stukken land. Het vroegste werk van Niccolo da Bologna is te zien in een getijdenboek, bewaard in de Stiftsbibliothek te Kremmünster.

 

Als leermeester van Niccolo da Bologna wordt de Pseudo-Niccolo beschouwd, ook genoemd “Illustratore”, thans geïdentificeerd als Andrea da Bologna (zie aldaar).

 

De stijl van Niccolo is eenvoudig herkenbaar aan de grote energie die zijn figuren met brede gezichten uitstralen, met veel kracht en emotie. Dikke, zware draperieën geven zijn figuren volume en gewicht. Later in zijn loopbaan worden de figuren een tikkeltje stijver.

 

Niccolo da Bologna verluchtte een groot aantal frontispices en andere bladen van matricola, registers, voor diverse gilden, waaronder het schoenmakersgilde. Hij deed zulks in zijn hoedanigheid van stadsverluchter, een functie waarin hij eind jaren ’80 van de 14e eeuw werd benoemd. De hier afgebeelde bladen uit het matricola van de schoenmakers zijn, voor zover thans bekend, de enige bladen die uit dit register bewaard zijn gebleven.

 

 

Catalogus

 

Bologna, Archivio di Stato

 

Ms 3 register (matricole), Bologna, 1394 lit: Voelkle & Wieck 1992, p. 188

 

Kremmünster, Stiftsbibliothek

 

Cim. 4 getijdenboek, door de scriptor Bartolomeo de' Bartoli in 1349 gesigneerd en gedateerd) lit: Cassee 1980, p. 30, 259

 

Hamburg, Dr. Jörn Günther Antiquariat

 

Brochure 10 (2007), nr. 6 Los blad met de hl. Franciscus uit het matricola van de schoenmakers, Bologna, 1378 lit: De Winter 1983, p. 349-350 als: London, Private Collection||Sotheby’s 19 juni 1990, lots 16-17 daar als: ca 1386||Jörn Günther 2007, nr. 6||Voor ander blad uit hetzelfde matricole zie onder Londen, Sotheby’s, catalogus 19 juni 1990

 

Londen, Sotheby’s

 

Catalogus 20 juni 1989, lot 17 losse miniatuur met de Kindermoord te Bethlehem uit een koorboek, Bologna, ca 1380 lit: Sotheby’s 20 juni 1989, lot 17

 

Catalogus 19 juni 1990 (Eric Korner) lot 16 los blad met de hl. Dominicus uit het matricola van de schoenmakers, Bologna, ca 1386 lit: De Winter 1983, p. 349-350 als: London, Private Collection|| Sotheby’s 19 juni 1990, lots 16-17||Voor ander blad uit hetzelfde matricole zie onder Hamburg

 

Los Angeles, County Museum of Arts

 

Los blad uit een antifonarium met de hemelvaart, Bologna, ca 1365 (zusterblad in New York, Breslauer) lit: Voelkle & Wieck 1992, p. 186

 

Milaan, Biblioteca Trivulziana

 

Ms 691 Lucanus, De bello civili (Pharsalia), Bologna 1373 lit: Walther 2001, p. 228-229

 

München, Bayerische Staatsbibliothek

 

Clm 10072 missaal, Bologna 1374 gesigneerd door Niccolo da Bologna lit: Meiss 1967, p. 42, figs. 716, 717, 751||München 1983, nr. 47

 

New York, Collectie Bernard H. Breslauer

 

Los blad uit een antifonarium met een initiaal A waarin de 3 Maria’s bij het graf, Bologna, ca 1365 (zusterblad in Los Angeles, County Museum of Arts) lit: Voelkle & Wieck 1992, nr.70

 

Los blad uit een register (matricole) voor de schoenmakers met de hl. Dominicus, Bologna, ca 1386 lit: Voelkle & Wieck 1992, nr.71

 

New York, Pierpont Morgan Library

 

Ms M 800 liturgisch handschrift, Bologna, ca 1370 lit: http://corsair.morganlibrary.org (2005)

 

Ms M 1056 register (matricole) voor de gelduitleners lit: Voelkle & Wieck 1992, p. 188

 

Parijs, Les Enluminures

 

Fragment met het Laatste Avondmaal, Bologna, ca 1375-1400

 

Vaticaanstad, Biblioteca Apostolica Vaticana

 

Vat lat 2639 Legende van Aracoeli lit: Meiss 1967, p. 234, fig. 818

 

Literatuur

 

Ciaccio 1907

Meiss 1967, p. 6, 42, 231, 234, 237, 272, 301, 394 n 68, figs. 716, 717, 751, 818

Schmidt 1973

Cassee 1980

München 1983, nr. 47

De Winter 1983, p. 349-350

Sotheby’s 20 juni 1989, lot 17

Sotheby’s 19 juni 1990, lots 16, 17

Voelkle & Wieck 1992, nrs. 70, 71, p. 186-9, kl. pl. 46

Die Psalmen 1997, p. 204, afb. p. 18, 19, 33 (missaal van Kardinal Bertrand de Deux, waarvan de verluchting thans wordt toegeschreven aan Andre da Bologna; zie aldaar)

Walther 2001, p. 228-229

http://corsair.morganlibrary.org (2005)

Jörn Günther 2007, nr. 6

 

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved