(Master Maître Meester) Bible of Jean de Sy – Bible de Jean de Sy – Bijbel van Jean de Sy)

Lexicon van Boekverluchters

 

Parijs, Bibliothèque Nationale, Ms. fr. 15397

f. 14r: in opdracht van Jahweh begeven Abraham en Sara zich met hun kudde richting Kanaan

(detail)

 

 

Meester van de Bijbel van Jean de Sy

 

(Master of the Bible of Jean de Sy | Maître de la Bible de Jean de Sy)

 

 

Een van de meest karakteristieke in Frankrijk (Parijs) werkzame, maar oorspronkelijk van Vlaamse of wellicht Brabantse afkomst, boekverluchter uit het 3e kwart van de 14e eeuw. Ontleent zijn naam aan een bijbel met commentaar van Jean de Sy, verlucht voor koning Jean II van Frankrijk. Zijn meeste werk verrichtte hij voor Jean’s opvolger Karel V (die regeerde van 1364-80). De wespentaille is een van zijn stijlkenmerken. Karakteristiek zijn voorts de solide en krachtige personages binnen architectonische omlijstingen.

 

De meester van de Bijbel van Jean de Sy behoorde samen met de Meester van de Kroning van Karel VI van de Grandes Chroniques de France tot de groep boekverluchters die vroeger werd samengevat onder de naam Meester (Maître) aux Boqueteaux, een verzamelnaam die thans in ongebruik is geraakt.

 

Ook voor wat betreft de aldus als aparte kunstenaarspersoonlijkheid onderscheiden Meester van de Bijbel van Jean de Sy gaat het in werkelijkheid niet om één maar om meerdere verluchters. In Den Haag 2002 wordt de meester dan ook aangeduid als”Eerste Meester van de Bijbel van Jean de Sy”.

 

 

Parijs, Bibliothèque Nationale, Ms. fr. 15397

f. 3r, 12v, 14r, 16v

 

Binnen de omvangrijke, maar vrij eentonige productie van de Meester van de Bijbel van Jean de Sy vormen de miniaturen uit de Bijbel van Jean de Sy een hoogtepunt. Zijn stijl blijkt in deze bijbel reeds geheel te zijn gevormd en een aantal onvoltooid gebleven verluchtingen geeft blijk van een opmerkelijk vakmanschap als tekenaar.

 

Zijn best geslaagde en zorgvuldigst uitgevoerde werken zijn de twee grisailles aan het begin van een copie van de werken van Guillaume de Machaut, thans bewaard te Parijs, Bibliothèque Nationale, ms fr. 1584.

 

Verluchtingen van zijn hand treffen we ook aan een ander exemplaar van de werken van Guillaume de Machaut (Zie Cambridge, Corpus Christi College).

 

 

Parijs, Bibliothèque Nationale, Ms. fr. 15397

f. Dr, Er

 

Catalogus

 

Cambridge, Corpus Christi College

 

Ms s.n. (in bruikleen van James E. & Elizabeth J. Ferrell), Guillaume de Machaut, Oeuvres complètes, Parijs, ca. 1370-1372 verluchting door de Meester van de Bijbel van Jean de Sy, De Meester van de Kroning van Karel VI, Meester van Jean de Mandeville, Meester van het Livre du Sacre de Charles V lit: Avril 1982, p. 125-6||Cambridge 2005, nr. 124

 

Cambridge, Fitzwilliam Museum

 

Ms 3-1954 getijdenboek van Filips de Stoute, Parijs, 1376-1379; 1390 en Brussel, ca 1450 verluchting door Meester van de Bijbel van Jean de Sy, Meester van de Kroning van Karel VI, Marc Caussin, Willem Vrelant, Meester van Wauquelin’s Alexander, Jan Tavernier, Dreux Jehan/Meester van Girart de Roussillon en anderen lit: Londen 1953-1954, nr. 570||Cambridge 1966, nr. 67|| Meiss 1967, p. 109, 128, 156, 175, 188, 608, 609|| Harthan 1977, p. 94-7||Cambridge 1993, nr. 46||Van Buren, Marrow & Pettenati 1996, p. 443, 448, 479, 481-485, 521, 533, 539, 548, 550||Bousmanne 1997, p. 242-6|| Smeyers 1998, p. 297||Bousmanne & Van Hoorebeeck 2000, p. 229-242, 264-272||Los Angeles-London 2003, p. 212-3||Cambridge 2005, nr. 85

 

Den Haag, Museum Meermanno-Westreenianum

 

Ms 10 B 23 Guiard des Moulins, Grande Bible Historiale Complétée (Bijbel van koning Karel V), Parijs 1371-1372 verluchting door Jan Boudolf, Meester van de Bijbel van Jean de Sy en anderen lit: Den Haag 2002, nr. 42, afb. 77 Voor verdere literatuur zie onder: Jean (Jan) Boudolf

 

Londen, British Library

 

Ms Royal 17 E VII Bible historiale (Genesis-Apocalypse), 2 vols., Parijs, 1356 en 1357 lit: Warner & Gilson 1921, II, p. 260-61||Meiss 1967, p. 20, 204, figs. 375, 383, 384||Parijs 1968, nr. 166||Watson 1979, I, nr. 904||Gibson 1993, nr. 21||Backhouse 1997, nr. 105||Komada 2000, III, nr. 36||O’Meara 2001, p. 265-271, 332 nt 7, figs. 101-2||London 2011, nr. 22

 

Ms Royal 19 C IV Le Songe du Verger, Parijs 1378 lit: Avril 1978, nr. 31||Parijs 2004, nr. 11||London 2011, nr. 139

 

Londen, British Library, Ms Royal C 19 IV

f. 1v: twistgesprek tussen geestelijke en edelman, beluistert bovenaan door Karel V en zijn gezellinnen, terwijl onderaan de schrijver in slaap is gevallen

in een door bomen omheinde tuin (detail)

 

New Haven, Yale University , Beinecke Rare Book and Manuscript Library

 

Ms 390 Getijdenboek van Savoie/Blanche de Burgundy begonnen door Jean Pucelle, na de dood van Blanche 20 jaar later voltooid door Jean Boudolf (aldus Panofsky) dan wel de Meester van de Bijbel van Jean de Sy (aldus Wieck 1988(2001); niet te verwarren met het getijdenboek van Savoie in Parijs, Bibliothèque Nationale Arsenal (voorheen bewaard in Portsmouth, Catholic Episc. Library) lit: Panofsky 1953, p. 35, fig. 18||Wieck 1988 (2001), nr. 11

 

New York, Pierpont Morgan Library

 

Ms M 90 getijdenboek, ca 1375

 

Parijs, Bibliothèque de l'Arsenal

 

Ms 5212 Bible historiale van Karel V (ontbrekend deel thans in: Hamburg, Kunsthalle, ms. 1) verluchting door de Meester van de Bijbel van Jean de Sy; Jean le Noir: f. 1; de Meester van de Kroning van Karel VI: f. 378 David als musicus, Parijs ca 1370-1375 lit: Parijs 2004, nr. 10

 

Parijs, Bibliothèque Nationale

 

Ms fr 1584 Dichtwerk van Guillaume de Machaut, Reims en Parijs voor 1377 (het sterfjaar van de dichter) verluchting door plaatselijk kunstenaar te Reims, echter de beide grisailles aan het begin zijn te Parijs geschilderd door de Meester van de Bijbel van Jean de Sy lit: Avril 1978, p. 37, nrs. 29-30

 

Ms fr 2813 Grandes Chroniques de France van Karel V, Parijs, 1380 verluchting door Meester van de Kroning van Karel VI: f. 3v, 4r; volgeling van de Meester van de Kroning van Karel VI: f. 265r, 394r, 473v; volgeling van de Meester van de Kroning van Karel VI: f. 436v, 438r; Meester van het Livre du Sacre de Charles V: f. 439r, 480v; volgeling van de Meester van de Bijbel van Jean de Sy: f. 103v, 105v, 106v, 108, 109v, 112v; Pierre Remiet: f. 5v, 85v, 122v, 149r, 166v, 182r, 200r lit: Walther 2001, p. 230-3||Parijs 2004, nr. 5||voor verdere literatuur zie onder de Meester van de Kroning van Karel VI

 

Ms fr 15397 Bijbel van Jean de Sy, Parijs, ca 1350 lit: Meiss 1969, p. 11, 20, 31, 141, 152, 168, 172, 178, 298, 315, figs. 298, 301, 376, 377, 583||Parijs 1981, nr. 280

 

Ms fr 22912 Augustinus, Civitate Dei, Parijs, ca 1375-1377 Meester van de Kroning van Karel VI: f. 2v, 3, 8, 41v, 94v, 178v, 303v, 342v; Meester van het Livre du Sacre de Charles V: f. 227v et 278v ; de Meester van de Bijbel van Jean de Sy: f. 384 et 407v lit: Porcher 1959, p. 55, afb. 59||Bologna 1988, p. 190

 

Londen, British Library, Ms. Royal 17 E vii, f. 1r - detail met triniteit

 

Literatuur

 

Warner & Gilson 1921, II, p. 260-61

Panofsky 1953, p. 34-36, fig. 18

Londen 1953-1954, nr. 570

Porcher 1959, p. 55, afb. 59

Cambridge 1966, nr. 67

Meiss 1967, p. 20, 109, 128, 156, 175, 188, 204, 608, 609, figs. 375, 383, 383

Parijs 1968, nr. 166

Meiss 1969, p. 11, 20, 31, 141, 152, 168, 172, 178, 298, 315, figs. 298, 301, 376, 377, 583

Harthan 1977, p. 94-97

Avril 1978, p. 37, nrs. 29, 30, 31

Watson 1979, I, nr. 904

Parijs 1981, nr. 280

Avril 1982, p. 125-6

Wormald & Giles 1982, p. 479-499

De Winter 1982

Bologna 1988, p. 190

Robinson 1988, nr. 209

Wieck 1988 (2001), nr. 11

Cambridge 1993, nr. 46

Gibson 1993, nr. 21

Van Buren, Marrow & Pettenati 1996, p. 443, 448, 479, 481-485, 521, 533, 539, 548, 550

Backhouse 1997, nr. 105

Bousmanne 1997, p. 242-246

Wieck 1997, p. 67

Smeyers 1998, p. 180, 297

Bousmanne & Van Hoorebeeck 2000, p. 229-242, 264-272

Komada 2000, III, nr. 36

O’Meara 2001, p. 265-271, 332 nt 7, figs. 101-2

Walther 2001, p. 230-233

Den Haag 2002, nr. 42, afb. 77

Los Angeles-London 2003, p. 212-213

Parijs 2004, nrs. 5, 10, 11

Cambridge 2005, nrs. 85, 124

London 2011, nrs. 22, 139

 

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved