(Meester Master Maître) Guillebert de Mets

Lexicon van Boekverluchters

 

Parijs, Bibliothèque de l'Arsenal, Ms. 5070, f. 34v (detail)

 

 

Meester van Guillebert de Mets

 

(Master of Guillebert de Mets | Maître de Guillebert de Mets)

 

 

Vlaams boekverluchter, actief tussen ongeveer 1415 en 1445/60. Ontleent zijn naam aan twee manuscripten die de schrijver Guillebert de Mets signeerde.

Het ene handschrift betreft een verzamelhandschrift met o.a. werken van Christine de Pisan, alsmede een door Guillebert zelf vervaardigde beschrijving van de stad Parijs (Brussel, Koninklijke Bibliotheek, ms. 9559-64). Het andere handschrift betreft een exemplaar van Boccaccio’s decameron (Parijs, Bibliothèque de l’Arsenal, ms 5070), aan welk handschrift onze meester bijna 1/3 gedeelte van de 100 miniaturen bijdroeg.

 

De schrijver Guillebert de Mets werd in de oudere literatuur wel aangezien voor de verluchter van de door hem gesigneerde handschriften (Bradley 1887-1889, II, p. 16).

 

 

Parijs, Bibliothèque de l'Arsenal, Ms. 5070, f. 12v, 18v (details)

 

 

De Meester van Guillebert de Mets en de iets jongere Meester van de Privilegiën van Gent en Vlaanderen (hun gelijksoortige stijlen zijn gemakkelijk te verwarren) waren de leidende Vlaamse verluchters van het 2e kwart van de 15e eeuw. De Meester van Guillebert de Mets heeft zijn wortels in de Franse kunst en gebruikte Parijse modellen. Vooral de invloed van de Meester van Boucicaut en de Meester van Bedford is bij hem sterk aanwezig. Hij kreeg wellicht al voor 1419 een opdracht van Jan zonder Vrees. Dat blijkt uit het volumineuze en geweldig rijk verluchte brevier van deze hertog (Parijs, Bibliothèque Nationale, ms. Nouv. Acq. Lat. 3055, dat in Parijs schijnt te zijn ontstaan en waarin men een aantal illustraties van zijn hand herkent.

 

Daarna vestigde hij zich in Vlaanderen, waar hij werkzaam was tussen 1430 en 1450. Het is echter nog niet uitgemaakt waar zijn atelier moet worden gelokaliseerd. Gent behoort tot de mogelijkheden. Ook het getijdenboek van Jan zonder Vrees ontstond in dit atelier. Aan dit getijdenboek heeft ook de Meester van Daniël Rym meegewerkt. Mede met het oog hierop wordt wel gesteld dat laatstgenoemde meester vereenzelvigd kan worden met (de vroege fase van de stijl van) de Meester van Guillebert de Mets.

 

 

Parijs, Bibliothèque de l'Arsenal, Ms. 5070, f. 21r (detail)

 

 

 

De algemene kenmerken van het werk van de Meester van Guillebert de Mets zijn vooreerst de zwarte contourlijnen en de emailachtige kleuren, waarbij intens groene en blauwe tonen opvallen. Soms spreidt hij zilver in grote vlakken uit op wapenuitrustingen. Ook voor de weergave van de lucht gebruikt hij deze techniek. Een mooi voorbeeld hiervan treffen we aan op de miniatuur met de Kruisiging op f. 142r in het getijdenboek geveild bij Sotheby’s op 16 juni 1997 (Beck), lot 23, afbeelding p. 185. Vandaar dat hij vroeger ook met de noodnaam Meester met de Zilveren Hemelen werd aangeduid. Typisch voor het werk van de Meester van Guillebert de Mets zijn voorts de grote bladeren in de randen rond de miniaturen, welke de bladzijden een spectaculair aanzicht geven.

 

De Meester van Guillebert de Mets werd vroeger wel geïdentificeerd als Jean de Pestivien (De Hamel 1986, pl. 160).

 

In 2014 loopt een onderzoeksproject onder leiding van Dominique Vanwijnsberghe. Op basis van een omvangrijke reeks documenten, waarvan sommige nog ongepubliceerd, zal in een eerste fase van dit project worden gepoogd om de voornaamste verluchter van de groep te identificeren als Jan Ramont, een boekverluchter die mogelijk werd opgeleid in Vlaanderen en in Parijs, woonachtig was te Gent, maar ook actief was in Doornik.

 

 

New York, Pierpont Morgan Library, Ms. M 46, f. 23v: Sint Christoffel (detail)

 

 

Catalogus

 

Baltimore, Walters Art Gallery

 

Ms 170 getijdenboek, Gent (?) ca 1430-1440, door Dogaer 1987 met een vraagteken toegeschreven aan de Meesters van de Gouden Ranken, door Randall 1997 in verband gebracht met het werk van de Meester van Guillebert de Mets lit: Dogaer 1987, p. 31||Randall 1997, nr. 231

 

Ms W 719 getijdenboek, Gent of Tournai, ca 1455-1460, verluchting door Meester van de Privilegiën van Gent en Vlaanderen, stijl van de Meester van Guillebert de Mets lit: Dogaer 1987, p. 36 als Meester van Guillebert de Mets|| Randall 1997, nr. 241||Clark 2000, p. 195-7|| Voor verdere literatuur zie onder Meester van de Privilegiën van Gent en Vlaanderen

 

Berlijn, Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz, Kupferstichkabinett

 

Ms lat oct 340 getijdenboek, Brugge, ca 1460, Meester van Guillebert de Mets, omgeving Willem Vrelant lit: Dogaer 1987

 

Bologna, Biblioteca Universitaria

 

Ms 1138 getijdenboek lit: Winkler 1925 (1978), p. 161||Brussel 1959, nr. 9

 

Brugge, Stadsbibliotheek

 

Ms 333 getijdenboek lit: Winkler 1925 (1978), p. 162|| Brugge 1927, bijvoegsel , nr. 151||Brussel 1959, nr. 3

 

Brussel, Koninklijke Bibliotheek

 

Ms 9005-6 Augustinus, Cité de Dieu 2e kwart 15e eeuw lit: Winkler 1925 (1978), p. 162-3||Gaspar & Lyna 1945, nr. 213, pl. CXXV-CXXVI||Brussel 1959, nr. 5||Smeyers 1998, p. 245-8

 

Ms 9015 Augustinus, la cité de Dieu (Franse vertaling door Raoul de Presles), volume I, Brussel en Gent of Tournai, ca 1445, geschreven door Nicolas Cotin voor Jean Chevrot, bisschop van Tournai (Doornik), verluchting door de Meester van de Chevrot-Augustinus: f. 1r: frontispice met de geestelijke en de wereldlijke macht verenigd; werkplaats van Meester van Guillebert de Mets en Meester van de Privilegiën van Gent en Vlaanderen: overige miniaturen lit: Smeyers 1998, p. 260-262||Leuven 2002, nr. 73

 

Ms 9559-64 verzamelhandschrift, 1434 lit: Winkler 1925 (1978), p. 166||Gaspar & Lyna 1945, nr. 218, pl. CXXIX||Brussel 1959, nr. 2||Dogaer 1987,p. 31, 33-37

 

Ms 9596 -9597 Christine de Pisan, L’épitre d’Othea a Hector, na 1434 lit: Smeyers 1998, p. 245

 

Ms 9881-2 Seneca, Tragoediae ca 1425 lit: Keulen 1987, p. 174||Smeyers 1998, p. 245

 

Ms 9902 lit: Keulen 1987, p. 174

 

Ms 10772 getijdenboek lit: Brussel 1959, nr. 8

 

Ms IV 1113 getijdenboek van Margaretha van Escornaix ca 1445 lit: Smeyers 1998, p. 248, 250|| Leuven 2002, nr. 72

 

Gent, Universiteitsbibliotheek

 

Ms 198 getijdenboek, oorspronkelijk gedeelte door navolger van de Meester van Guillebert de Mets, toegevoegd gedeelte door anoniem Noord-Nederlands verluchter wiens hand ook wordt aangetroffen in Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, ms 131 g 4 = Meester van de Bostonse Stad Gods lit: Brussel 1959, nr. 4

 

Keulen, Renate König Collectie

 

Ms nr. 17 getijdenboek, Vlaanderen (Brugge?), ca 1415-1430 en 1430-1435, verluchting door Meester van Guillebert de Mets: f. 14v Antonius, 16v Sint Joris; een van de Meesters van Otto van Moerdrecht: 52v gevangenneming, 64v Christus voor Pilatus, 69v geseling, 76v Kruisiging; 80v Kruisafneming, 86v graflegging, 101v Hof van Olijven; meester uit de omgeving van de Meesters van de Beaufortheiligen: f. 22v Hemelvaart Christus, 32v Johannes, 34v Lukas, 36v Mattheüs, 38v Markus, 41v Mariadood; meester uit de omgeving van de Meesters van de Gouden Ranken: f. 26v Maria lactans, 97v Man van Smarten; anoniem meester: de 11 gehistorieerde initialen lit: Keulen 2001 (1), nr. 17

 

Lille, Médiathèque municipale Jean Lévy

 

Ms 614 Dits moreaulx des philosophes, ca 1450, verluchter uit omgeving van de Meester van Guillebert de Mets lit: Smeyers 1998, p. 334-5

 

Londen, British Library

 

Ms Harley 2897 brevier van Jan zonder Vrees (zomerdeel, winterdeel is Londen, British Library, ms add 35311), Parijs, ca 1413-1419 verluchting door Meester van het Breviarium van Jean sans Peur en werkplaats: f. 188v, 282, 282v, 283v, 284, 285, 285v, 288v, 290, 302, 303v, 315, 321v, 323, 326, 328v, 333, 336, 338, 338v, 339v, 340v, 347v, 350v, 351v, 353, 379, 381v, 399v, 406, 421, 422v, 426, 426v, 435; de Meester van Egerton 1070: f. 159, 249, 252v, 254v, 258, 385; artiest uit de omgeving van de Meester van de Nederige Madonna’s: f. 156, 157v, 158v, 160, 161, 164v, 170, 179v, 182, 184, 186v, 211v, 220, 225v, 228, 229v, 349, 358, 366v, 380, 390v, 394v, 396, 401, 404v, 407v, 440v, 444v, 447v, 449v; toegevoegd psalterdeel ca 14201440 door Meester van Guillebert de Mets: f. 23v, 33v, 42v, 50v, 62, 72v, 84 lit: Winkler 1925 (1978), p. 177-8||Meiss 1970||Meiss 1974, I, 66, 169, 232-33, 234-37, 276, esp. 325-28, 393, 419, 471 n. 661, II, figs. 610, 618, 619, 621, 622, 893||Marten 2002, p. 931||Parijs 2004 (5), nr. 50||Nijmegen 2005, nr. 115||Clark 2008

 

Londen, Sotheby’s

 

Catalogus 3 juli 1984, lot 89 getijdenboek, ca 1430-50 lit: Sotheby's catalogus 3 juli 1984, lot 89||De Hamel 1986, pl. 160

 

Catalogus 2 december 1986, lot 12 los blad uit getijdenboek Sotheby's 3 juli 1984, lot 89, met St. Catharina, ca 1430-50 lit: Sotheby's catalogus 2 december 1986, lot 12

 

Catalogus 16 juni 1997 (Beck), lot 23 getijdenboek, Doornik, ca 1425-35 lit: Sotheby’s catalogus 16 juni 1997 (Beck), lot 23

 

Malibu, J. Paul Getty Museum

 

Ms 2 Getijdenboek van Lee, Vlaanderen, ca 1450-1455, verluchting door Meester van Guillebert de Mets, Meester van het Getijdenboek van Lee lit: Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 267||Smeyers 1998, p. 248-9||Website J. Paul Getty Museum

 

New York, Pierpont Morgan Library

 

Ms M 46 getijdenboek, Gent (?) ca 1420-30; Engeland ca 1420 lit: Leuven 1993, nr. 50||Wieck 1997, nr. 86

 

Ms M 287 getijdenboek, Noord-Frankrijk of Vlaanderen, ca 1445, omgeving van de Meester van Guillebert de Mets lit: New York 1982, nr. 17

 

Ms M 304 getijdenboek lit: Brussel 1959, nr. 10|| New York 1982, nr. 16

 

Ms M 357 getijdenboek, Doornik, ca 1425-1435 lit: Sotheby’s catalogus 16 juni 1997 (Beck), p. 188

 

Ms M 439 getijdenboek, Gent (?) ca 1420-1430 lit: Leuven 1993, nr. 49

 

Parijs, Bibliothèque de l’Arsenal

 

Ms 5070 Boccaccio, Decamerone, ca 1445, verluchting door de Meester van Guillebert de Mets en de Meester van Mansel lit: Winkler 1925 (1978), p. 194||Durrieu 1927, p. 42-3, pl. 4||Martin & Lauer 1929, p. 41, pl. 50||Brussel 1959, nr. 1||Avril & Reynaud 1993, nr. 32||Smeyers 1998, p. 242-4

 

Parijs, Bibliothèque Nationale

 

Ms fr 12575 Jean d’Arras, Roman de Mélusyne, 2e kwart 15e eeuw lit: Winkler 1925 (1978), p. 193|| Brussel 1959, nr. 7||Smeyers 1998, p. 243

 

Ms nouv acq lat 3055 getijdenboek van Jan zonder Vrees, verluchting door Meester van Guillebert de Mets en Meester van Daniël Rym, Gent (?) 1410-1419 lit: Leroquais 1939||Leuven 1993, nr. 48

 

Ms nouv acq lat 3112 getijdenboek " Van der Meere" lit: Keulen 1987, p. 174

 

Privé-collectie

 

Getijdenboek, ca 1420-1430 lit: Keulen 1987, nr. 51

 

Rijsel, Bibliothèque municipale

 

Ms 614 Les dits moraux des philosophes lit: Brussel 1959, nr. 12

 

Vaticaanstad, Biblioteca Apostolica Vaticana

 

Ms ottob lat 2919 getijdenboek ca 1440 lit: Winkler 1925 (1978), p. 198||Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 266-73||Smeyers 1998, p. 248-9

 

Literatuur

 

Winkler 1925 (1978), p. 29-30, 158, 161, 162, 163, 166, 176, 177, 178, 181, 188, 190, 193, 194, 198, 199, 203

Durrieu 1927, p. 42-3, pl. 4

Brugge 1927, bijvoegsel, nr. 151

Martin & Lauer 1929, p. 41, pl. 50

Leroquais 1939

Gaspar & Lyna 1945, nr. 213, pl. CXXV-CXXVI; nr. 218, pl. CXXIX

Brussel 1959, nrs. 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 12

Meiss 1970

Meiss 1974, I, 66, 169, 232-33, 234-37, 276, esp. 325-28, 393, 419, 471 n. 661, II, figs. 610, 618, 619, 621, 622, 893

New York 1982, nrs. 16, 17

Sotheby's catalogus 3 juli 1984, lot 89

De Hamel 1986, pl. 160

Sotheby's catalogus 2 december 1986, lot 12

Keulen 1987, nr. 51, p. 172-175

Dogaer 1987, p. 31, 33-37

Biblioteca Apostolica Vaticana 1992, p. 266-73

Leuven 1993, nr. 48-50

Avril & Reynaud 1993, nr. 32

Wieck 1997, nr. 86

Sotheby’s catalogus 16 juni 1997 (Beck), lot 23, p. 178-188

Randall 1997, nrs. 231, 241

Smeyers 1998, p. 242-250, 260-262, 334, 335

Clark 2000, p. 195-197

Leuven 2002, nrs. 72, 73

Martens 2002, p. 931

Parijs 2004 (5), nr. 50

Nijmegen 2005, nr. 115

Clark 2008

Website J. Paul Getty Museum

 

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved