(Meester) Pseudo-Jacquemart de Hesdin

Lexicon van Boekverluchters

 

Londen, British Library, -Ms Harley 4947, f. 2r (detail)

 

Pseudo-Jacquemart de Hesdin

 

 

Frans boekverluchter, werkzaam van voor 1378-1380 tot na 1412, met name in dienst van Jean de Berry, voor wie hij meewerkte aan de verluchting van diens Psalter, de Petites heures en de Grandes heures.

 

Zijn werk vertoont een zo grote gelijkenis met dat van Jacquemart de Hesdin dat hij daaraan zijn naam ontleent. Zijn meer lineaire stijl toont echter aan dat hij gevormd is in een eerdere periode. Ook de levendigheid van zijn vertellingen sluit aan bij het werk van vroegere boekverluchters als Jean Bondol en de Meester van het Parement de Narbonne.

 

Zijn latere werk vertoont daarentegen een beïnvloeding door eigentijdse artiesten als de Meester van Boucicaut en de Meester van Bedford Meester, met wie hij ook samen aan een aantal opdrachten heeft gewerkt.

 

 

Parijs, Bibliothèque Nationale, Ms. lat 919, f. 8r: Jean de Berry in gebed

 

Chatelet 2000 heeft het idee geopperd dat de miniaturen in de Très Belles Heures de Notre Dame de Bruxelles niet het werk van Jacquemart de Hesdin zouden zijn, maar van de hand van diens schoonzoon Jean Petit stammen (zie verder aldaar, ook voor meer afbeeldingen). Waarschijnlijker is echter dat een naaste medewerker van De Hesdin, de hier behandelde Pseudo-Jacquemart de Hesdin, deze schoonzoon Jean Petit is. De Hesdin werkte samen met de Pseudo-Jacquemart en de Meester van de Triniteit aan een aantal handschriften: de Petites Heures de Jean de Berry (Parijs, BNF, ms lat 18014), het Psalter van Jean de Berry (Parijs, BNF, ms fr 13091), terwijl we ook in de Grandes Heures en de Vaticaanse Bijbel (ms vat lat 50-51) combinaties van deze kunstenaars tegenkomen.

 

 

Parijs, Bibliothèque Nationale, Ms. lat 919, f. 41r: maaltijd te Kana

 

Catalogus

 

Baltimore, Walters Art Gallery

 

Ms W 94 getijdenboek, Parijs, eind 14e eeuw, werkplaats van Pseudo-Jacquemart lit: De Ricci 1935-1940, nr. 174|| Baltimore 1949, nr. 74||Diringer 1958, p. 394||Baltimore 1962, nr. 42||Meiss 1967, pl. 607||Wieck 1988 (2001), nr. 16||Randall 1989, nr. 75

 

Bourges, Bibliothèque municipale

 

Ms 16 breviarium, Parijs, ca 1380-1385 lit: Meiss 1967, p. 320, pl. 607

 

Ms 33-36 Lectionarium van de Sainte-Chapelle van Bourges in 4 vols., Parijs, ca 1410 verluchting door Boucicaut Stijl: ms. 33, f. 1, ms. 34, f. 46v, 138v, ms. 35, f. 17v; Pseudo-Jacquemart: ms. 33, f. 173, 178v, ms. 34: f. 1v, ms. 35: f. 10; anoniem Frans verluchter: ms 33, f. 23v lit: Meiss 1967, p. 263-4, 320||Voor verdere literatuur zie onder: Meester van Boucicaut

 

Ms 48 evangeliarium, Parijs, ca 1405-1410 lit: Meiss 1967, p. 320, pl. 253-4, 493

 

Londen, British Library

 

Ms add 29433 getijdenboek, ca 1406-7

 

Ms add 32454 getijdenboek, Parijs, ca 1415 verluchting door Meester van Josephus en werkplaats: f. 8, 41, 46, 59; werkplaats van de Meester van Egerton: f. 2-7v; werkplaats van de Pseudo-Jacquemart: f. 9, 9v, 10v, 11, 14v, 22, 32; Meester in de stijl van Bedford: f. 29, 35, 38; anoniem kunstenaar: f. 12 lit: Meiss 1967, pl. 257-8|| Meiss 1974, p. 325

 

Ms Harley 4947 Caecilius Firmianus Lactantius, Institutiones (ff. 2-159v), De ira dei (ff. 160-175v), De opificio dei (ff. 175v-189), etc., Parijs, ca 1410 lit: Meiss 1967, pl. 248

 

Ms Royal 19 B XVII Légende dorée lit: Meiss 1967, p. 263, pl. 610, 612, 615||London 2011, nr. 79

 

Ms Yates Thompson 37 getijdenboek, ca 1405-10 verluchting door werkplaats van Jacquemart de Hesdin: f. 159 Binnenkomst in Jerusalem; Meester van de Triniteit: f. 118v kruisiging; Pseudo-Jacquemart: f. 19 annunciatie; volgeling van Pseudo-Jacquemart: f. 36v visitatie, f. 47v geboorte, f. 83v, f. 103, 125v; werkplaats van Meester van Luçon: f. 53v aankondiging aan de herders, f. 58 aanbidding door de herders, f. 62 presentatie in de tempel. f. 66 vlucht naar Egypte, f. 72 kroning van de maagd; assistent van de Meester van Johannes de Doper: f. 122 pinksteren; Meester van de Nederige Madonna's: f. 79 triniteit, f. 86 alle heiligen, f. 89 mis, f. 92 Madonna van de Nederigheid lit: Meiss 1967, p. 275-7, 328-9|| Backhouse 1997, nr. 128||Parijs 2004, nr. 170

 

Londen, Sotheby’s

 

Catalogus 20 juni 1989, lot 55 getijdenboek, Parijs, ca 1400 en ca 1475. f 211 begrafenisdienst door Pseudo-Jacquemart of navolger, beide overige miniaturen mogelijk door deze verluchter voorgetekend en later ingekleurd lit: Sotheby’s 20 juni 1989, lot 55

 

Malibu, J. Paul Getty Museum

 

Ms 36 getijdenboek, Bourges of Parijs, ca 1410

 

Parijs, Bibliothèque Nationale

 

Ms fr 13091 Psalter van Jean de Berry, Parijs of Bourges, ca 1386, verluchting door André Beauneveu, Jacquemart de Hesdin en Pseudo-Jacquemart lit: Omont 1896, p. 1, nr. 13091||Parijs 1904, nr. 67||Leroquais 1940-1941, p. 144-146, nr. 375||Parijs 1955, nr. 180||Wenen 1962, nr. 102||Meiss 1967, p. 135-154, 331-332||Keulen 1978, vol. I, p. 63-64||Parijs 1981, nr. 296||Chatelet 2000, p. 54-57||Parijs 2004 (1), nr. 42

 

Ms lat 919 Grandes Heures van Jean de Berry, Parijs, 1409 verluchting door Pseudo-Jacquemart: alles, m.u.v.: Meester van Mazarine: f. 37, 70, 74, 81, 84, 89, 93, 97, 98, 100: Meester van Bedford: f. 96; anoniem verluchter: letters en randversieringen op diverse miniaturen lit: Parijs 1904, nr. 68||Delisle 1907, II, p. 238-9, 284-6||Parijs 1926, nr. 48||Leroquais 1927, I, p. 9-15||Parijs 1937, nr. 102||Bourges 1951, nr. 6||Parijs 1955, nr. 183||Wenen 1962, nr. 104||Cleveland 1967, nr. VI, 26||Meiss 1967, p. 256-286||Thomas 1971||Parijs 1981, nrs. 298-299||Blois & Parijs 1992, nr. 14||Parijs 2004 (1), nr. 43A

 

Ms lat 18014 Petites Heures van Jean de Berry, Parijs (of Bourges), ca 1375-1380 verluchting begonnen door Jean le Noir: o.a. miniaturen van de passie, voltooid door Jacquemart de Hesdin: o.a. f. 41r geboorte, de Pseudo-Jacquemart, Meester van de Triniteit: f. 183r Triniteit, en de Meester Vijf/Vijfde Meester in de jaren 1385-1390, 1 miniatuur (f 288v), waarop Jean de Berry op reis gaat, door de Gebroeders van Limburg, later, ca 1412, toegevoegd lit: Delisle 1868-1871, I, p. 55, 58, 67, 348, 411, II, p. 339, III, p. 323||Parijs 1904, nr. 69||Delisle 1907, II, p. 175-187||Martin 1923, p. 63, 64||Panofsky 1953, p. 42-50||Parijs 1955, nr. 182||Wenen 1962, nr. 103||Meiss 1967, p. 155-193||Harthan 1977, p. 57, afb. 55||Avril 1978, nr. 39||Thomas 1979, nr. 15||Parijs 1981, nr. 297||Sterling 1987, nr. 16|| Avril & Reynaud 1993, nr. 2||Chatelet 2000, p. 78-81||Walther 2001, p. 224-7||Parijs 2004 (1), nr. 41

 

Quimper, Bibliothèque municipale

 

Ms 42 getijdenboek, Parijs, ca 1400 verluchting door medewerker van de Meester van Mazarine, medewerker van de Meester van Luçon en medewerker van de Pseudo-Jacquemart: in ieder geval f. 20v lit: Avril 2004||Parijs 2004 (1), nr. 204

 

Sint-Petersburg, Staatsbibliotheek

 

Ms Q v.1.8 getijdenboek, ca 1410 lit: Meiss 1967, pl. 255-6, 259||Woronowa-Sterligow 1996, nrs. 100-107

 

 

Londen, British Library

Ms. Yates Thompson 37, f. 19r: annunciatie - Ms. Royal, f. 5r - Ms. Harley 4947, f. 2r

 

 

Literatuur

 

Delisle 1868-1871, I, p. 55, 58, 67, 348, 411, II, p. 339, III, p. 323

Omont 1896, p. 1, nr. 13091

Parijs 1904, nrs. 67, 68, 69

Delisle 1907, II, p. 175-187, 238-9, 284-6

Martin 1923, p. 63, 64

Parijs 1926, nr. 48

Leroquais 1927, I, p. 9-15

De Ricci 1935-1940, nr. 174

Parijs 1937, nr. 102

Leroquais 1940-1941, p. 144-146, nr. 375

Baltimore 1949, nr. 74

Bourges 1951, nr. 6

Panofsky 1953, p. 42-50

Parijs 1955, nrs. 180, 182, 183

Diringer 1958, p. 394

Baltimore 1962, nr. 42

Wenen 1962, nrs. 102, 103, 104

Cleveland 1967, nr. VI, 26

Meiss 1967, p. 135-154, 179-193, 256-265, 320, 321; platen 80-88, 97, 100, 102, 104, 105, 118-126, 128, 131-138, 142, 144-151, 155-193, 216-230, 232-249, 251, 253-286, 331, 332, 493, 607, 610, 612, 615

Thomas 1971

Meiss 1974, p. 325

Harthan 1977, p. 57, afb. 55

Avril 1978, nr. 39

Keulen 1978, vol. I, p. 63-64

Thomas 1979, nr. 15

Harthan 1979, nrs. 55, 59

Parijs 1981, nrs. 296, 297, 298, 299

Sterling 1987, nr. 16

Wieck 1988 (2001), nr. 16

Randall 1989, nr. 75

Sotheby’s 20 juni 1989, lot 55

Blois & Parijs 1992, nr. 14

Avril & Reynaud 1993, nr. 2

Woronowa-Sterligow 1996, nrs. 100-107

Backhouse 1997, nr. 128

Chatelet 2000, p. 54-57, 78-81

Walther 2001, p. 224-227

Avril 2004

Parijs 2004 (1), nrs. 41, 42, 43A, 170, 204

London 2011, nr. 79

 

 

Malibu, J. Paul Getty Museum, Ms. 36

f. 32v: herrijzenis - f. 59v: Johannes de Doper - f. 71v: geboorte van de maagd - f. 89v: ontmoeting bij de Gouden Poort

Copyright © Roel Wiechers, 2013. All Rights Reserved